TẬT CẮN MÔI Ở TRẺ NHỎ – THÓI QUEN NHỎ CÓ THỂ GÂY HỆ LỤY LỚN NẾU BỊ BỎ QUA

Trong những năm đầu đời, trẻ nhỏ thường hình thành nhiều thói quen mang tính phản xạ như mút tay, mút ti giả, đẩy lưỡi hoặc cắn môi. Phần lớn cha mẹ cho rằng đây chỉ là những hành vi vô hại và sẽ tự biến mất theo thời gian. Tuy nhiên, trên góc độ nha khoa phát triển, có những thói quen nếu kéo dài có thể âm thầm gây ra những thay đổi không mong muốn về răng, xương hàm và cấu trúc khuôn mặt – và tật cắn môi chính là một trong số đó.

Đặc biệt, thói quen cắn môi dưới nếu tồn tại sau độ tuổi 3–5 không chỉ ảnh hưởng đến thẩm mỹ mà còn có thể làm rối loạn sự phát triển cân bằng của hệ thống nhai, khiến trẻ đối mặt với nguy cơ sai khớp cắn ngay từ khi còn nhỏ.

1. Tật cắn môi ở trẻ nhỏ là gì?

Cắn môi là hành vi trẻ thường xuyên dùng răng cửa cắn, giữ hoặc mút môi – phổ biến nhất là môi dưới. Hành động này có thể diễn ra:

• Khi trẻ lo lắng, hồi hộp hoặc căng thẳng

• Khi buồn chán, thiếu hoạt động

• Trong lúc tập trung cao độ (xem tivi, học bài, chơi game)

• Thậm chí diễn ra một cách vô thức khi trẻ ngủ

Ở giai đoạn rất sớm, cắn môi có thể chỉ mang tính tạm thời. Tuy nhiên, khi thói quen này lặp đi lặp lại trong thời gian dài, lực tác động liên tục giữa môi – răng – xương hàm sẽ làm mất đi sự cân bằng sinh lý vốn có của hệ thống răng miệng đang phát triển.

2. Vì sao cắn môi kéo dài lại nguy hiểm với sự phát triển răng – hàm?

2.1. Lực tác động nhỏ nhưng lặp lại liên tục

Trong nha khoa chỉnh hình, không chỉ lực mạnh mới gây ra sai lệch răng – lực nhẹ nhưng tác động liên tục trong thời gian dài mới chính là yếu tố nguy hiểm nhất. Khi trẻ thường xuyên cắn môi:

• Môi dưới tạo lực đẩy răng cửa trên ra phía trước

• Răng cửa dưới bị giữ hoặc chèn ép vào phía trong

• Cân bằng giữa môi – má – lưỡi bị phá vỡ

Theo thời gian, những thay đổi này sẽ định hình sai lệch khớp cắn ngay từ giai đoạn răng sữa hoặc răng hỗn hợp.

2.2. Nguy cơ sai khớp cắn và lệch hàm

Trẻ duy trì tật cắn môi kéo dài có nguy cơ gặp:

• Răng cửa chìa ra trước (vẩu răng trước)

• Cắn hở vùng răng trước, hai hàm không chạm nhau khi ngậm miệng

• Mất tương quan hàm trên – hàm dưới

• Tăng nguy cơ phải can thiệp chỉnh nha sớm hoặc chỉnh nha phức tạp khi lớn

Những sai lệch này không tự điều chỉnh được nếu không loại bỏ nguyên nhân từ sớm.

3. Ảnh hưởng đến môi và thẩm mỹ khuôn mặt

Không chỉ tác động đến răng và hàm, thói quen cắn môi còn gây ra nhiều thay đổi rõ rệt ở phần mô mềm:

• Môi dưới dày hơn, thâm sạm, kém hồng hào

• Hình dáng môi bị biến dạng, mất cân đối

• Khi kết hợp với răng chìa, khuôn mặt có thể trông kém hài hòa

Về lâu dài, những thay đổi này có thể ảnh hưởng đến sự tự tin, tâm lý và khả năng giao tiếp xã hội của trẻ, đặc biệt khi bước vào độ tuổi đi học.

4. Tác động đến phát âm và chức năng ăn nhai

Sai lệch răng và khớp cắn do cắn môi không chỉ là vấn đề thẩm mỹ. Trẻ còn có thể gặp:

• Khó phát âm một số âm, nói không rõ hoặc nói ngọng

• Khó khăn khi cắn xé thức ăn bằng răng trước

• Giảm hiệu quả nhai, dễ mỏi hàm khi ăn

Những vấn đề này nếu không được phát hiện sớm có thể ảnh hưởng đến chất lượng sinh hoạt hàng ngày và sự phát triển toàn diện của trẻ.

5. Can thiệp sớm – yếu tố quyết định trong phòng ngừa

Theo các bác sĩ nha khoa, giai đoạn từ 3–7 tuổi là “thời điểm vàng” để theo dõi và định hướng sự phát triển của răng và xương hàm. Việc phát hiện sớm thói quen cắn môi giúp:

• Ngăn chặn sự hình thành sai khớp cắn ngay từ đầu
• Hỗ trợ hàm – răng phát triển đúng hướng sinh lý
• Giảm đáng kể nguy cơ phải chỉnh nha phức tạp khi trẻ lớn
• Giữ được sự hài hòa tự nhiên cho khuôn mặt và nụ cười

Quan trọng hơn, can thiệp sớm thường nhẹ nhàng, đơn giản và ít áp lực tâm lý cho trẻ hơn rất nhiều so với điều trị muộn.

6. Cha mẹ cần làm gì khi nhận thấy trẻ thường xuyên cắn môi?

• Theo dõi tần suất và thời gian: Nếu trẻ cắn môi lặp đi lặp lại nhiều tháng, không nên xem nhẹ.

• Nhắc nhở nhẹ nhàng, tích cực: Tránh quát mắng hoặc tạo áp lực khiến trẻ căng thẳng hơn.

• Quan tâm đến yếu tố tâm lý: Giúp trẻ thư giãn, ngủ đủ giấc, giảm lo âu.

• Đưa trẻ thăm khám nha khoa định kỳ: Bác sĩ sẽ đánh giá sự phát triển răng – hàm và đưa ra hướng theo dõi hoặc can thiệp phù hợp.

7. Thăm khám sớm – bước nhỏ giúp phòng ngừa vấn đề lớn

Rất nhiều trường hợp sai khớp cắn ở người lớn bắt nguồn từ những thói quen nhỏ thời thơ ấu nhưng không được xử lý kịp thời. Trong khi đó, chỉ cần một buổi thăm khám sớm, bác sĩ có thể:

• Phát hiện nguy cơ tiềm ẩn từ giai đoạn đầu

• Hướng dẫn loại bỏ thói quen xấu đúng cách

• Bảo vệ sự phát triển răng – hàm lâu dài cho trẻ

Cha mẹ đừng chủ quan khi thấy trẻ thường xuyên cắn môi. Phòng ngừa sớm luôn dễ dàng, hiệu quả và ít tốn kém hơn điều trị muộn.

Inbox ngay cho Nha khoa Quốc tế Đức Hậu để được bác sĩ tư vấn chi tiết và kiểm tra tình trạng răng – hàm của trẻ một cách khoa học, an toàn và phù hợp.

———————————
HỆ THỐNG NHA KHOA ĐỨC HẬU
☎ Hotline: 0989 578 325
🏠 Trụ sở chính: 213 Lê Quý Đôn – Ngã tư chợ Bo – P. Thái Bình- T. Hưng Yên
Website: http://nhakhoaduchau.vn
Youtube: http://youtube.com/@nhakhoaduchau